Nalika lintang-lintang wiwit kélangan sorote, aku isih lungguh meneng ing pojok jendhela, ngrungokaké swara banyu udan sing nuthuli gendheng kaya gamelan tanpa niyat. Swara iku kaya ngajak aku ngeling-eling marang sakabehing lelampahan rasa sing wus tak simpen rapet ing palunging ati. Ana jeneng sing tansah kepethuk ing eling, sanadyan ora nate kaserat kanthi cetha. Jeneng iku kaya angin wengi, ora katon wujude nanging tansah krasa ana.

Saben ambegan dak unjal, kangen iki saya ndadra. Ora koyo geni sing murub, nanging kaya mawa kang kasimpen ing awu, alon-alon ngobong saka njero. Aku kerep takon marang awakku dhewe, apa katresnan pancen kudu tansah nuntut lara supaya bisa diarani sejati. Nanging pitakon iku tansah bali dadi meneng, awit ora ana wangsulan sing temenan bisa nentremaké.

Ing wengi-wengi sing wingi, aku kerep krungu swaramu lumebu ing pangangen. Swara alus, nanging tegesé jero, kaya tembung-tembung sing tau kok ucapaké tanpa sadhar yen tembung iku bakal dadi pusaka tumrap atiku. Aku nyoba nglirwakaké, nanging saben aku nyoba mlaku adoh, elingku malah saya cedhak. Mbok manawa iki paugeraning rasa: saya disingkiri, saya kinanthi.

Ana wektu aku rumangsa dadi wong paling sepi ing donya, sanajan ana akèh wong ing sakiwa-tengenku. Guyon lan guyub ora mesthi bisa nutupi telaning ati. Ing sajroning rame, kangen iki malah saya muni banter, kaya tangis sing ora kena mijil. Aku mung bisa nyimpen lan ngleluri, kaya wong tani sing ngopeni wiji, ngarep-arep ana dina bakal thukul dadi pangarep-arep anyar.

Di era AI ini, ketika mesin diajari berpikir, menimbang, bahkan berempati secara sintetis, justru manusia tampak semakin rajin merayakan kegoblokannya sendiri. Seolah-olah kemajuan teknologi bukan untuk membantu berpikir, melainkan untuk menggantikan kebutuhan berpikir sama sekali. Otak disimpan rapi, nurani dilipat, lalu akal sehat dititipkan entah di mana. Yang tersisa hanyalah keberanian luar biasa untuk bicara tanpa tahu, berpendapat tanpa paham, dan bersikeras tanpa dasar.

Sebenarnya, saya paling malas membahas kegoblokan manusia. Bukan karena topiknya langka, justru sebaliknya: terlalu melimpah. Ia ada di mana-mana, seperti debu halus yang tak terlihat tapi selalu berhasil masuk ke mata. Membahasnya benar-benar menguras energi. Kegoblokan itu punya gaya gravitasi sendiri: menarik, menyeret, dan menantang kita untuk ikut terjun ke lumpur yang sama. Dan celakanya, lumpur itu sering terasa hangat dan nyaman, karena di sana semua orang sepakat untuk tidak sepakat dengan fakta.

Saya harus mengerahkan sekuat tenaga untuk menahan diri agar tidak ikut goblok bersama mereka. Bukan karena saya lebih pintar, bukan. Sama sekali bukan. Saya juga manusia, dan seperti manusia lainnya, saya pun pernah (dan kadang masih) goblok. Bedanya, saya berusaha sadar bahwa kegoblokan adalah hak, bukan kewajiban. Hak itu boleh dipakai, tapi idealnya secukupnya. Seperti garam: terlalu sedikit hambar, terlalu banyak bikin tekanan darah orang lain naik.

Kebijaksanaan, bagi saya, adalah kemampuan mengatur kadar goblok dalam diri sendiri agar tidak menumpah ke ruang publik. Agar tidak mengganggu orang lain yang sedang berusaha hidup normal. Agar tidak memaksa orang lain menelan kebodohan kita mentah-mentah hanya karena kita terlalu malas belajar, membaca, atau sekadar berpikir lima menit lebih lama.

Yaelah, ternyata ... Sudah tiga tahun lebih saya tidak meng-update blog ini. Terakhir Desember 2022, ya? Sekarang Januari 2026. Met taon baru yaa? Kalau blog ini sebuah kamar, mungkin sudah berdebu, sarang laba-laba, dan lupa kuncinya yang mana. Ironisnya, tulisan terakhir saya justru tentang AI. Seolah-olah waktu berhenti tepat di sana, lalu dunia melaju tanpa saya.

Sejak AI makin canggih, dan jujur saja: makin pinter, saya malah makin bego jarang nulis. Bukan karena kehabisan ide, tapi karena kebanyakan ide. Dan juga karena rasa minder yang aneh. AI bisa nulis cepat, rapi, runut, enak dibaca. Tinggal ketik prompt, jadi. Sementara tulisan saya? Acak-acakan. Lompat sana-sini. Hari ini bahas kesehatan, besok pendidikan, lusa bisa sok religius, besoknya lagi puisi setengah sadar yang bahkan saya sendiri harus baca dua kali buat ngerti maksudnya.

Blog ini memang bukan blog. Lebih mirip keranjang sampah pikiran. Apa pun yang numpuk di kepala, saya buang ke sini. Tanpa mikir SEO, tanpa mikir engagement, tanpa mikir “ini relevan nggak ya?”. Kadang cuma pengen lega. Kadang cuma pengen ada tempat buat ngomel yang nggak dinilai KPI-nya.

Lalu AI datang. Dan anehnya, justru sejak ada alat bantu super canggih, saya malah berhenti. Karena muncul suara kecil di kepala: “Ngapain nulis? AI bisa lebih bagus.” Dan suara itu bukan cuma ada di kepala saya. Banyak penulis: blogger, copywriter, jurnalis, penulis iseng di Notes HP, mengalami hal yang sama. Kita bukan kehabisan kata. Kita kehabisan keberanian untuk merasa tulisan kita masih layak ada.