kadingaren sore iki datan ana udan
sanajan Nopember tumekeng tengah wulan
langit lan mendhung samya agawe wewayangan
jingga abra amernani sangkan paran
angsluping srengenge ing gegodhongan
mbarengi angsluping pikiran
ing werdining katresnan

sawise sore kang jingga angslup gumanti wengi kang biru
eseme wulan purnama katon ngawe-awe sajak kemayu
sanajan peteng ndhedhet ing latar kang tanpa lampu
ijen ing ngemper aku ndhedher ukara-ukara iki dadi guritan lucu
minangka nyamudana sakehing kekarepan iku
sejatine ing sandhing wit dhondhong iku nate dak pasangi lampu
nanging embuh sapa sing tega nggrathil nyolong, sapungkurku

ya wis, dak ikhlasake mbok manawa dheweke pancen lagi butuh
kanggo madhangi pepeteng kang ndadekake samubarang ora katon utuh
manawa uga pandelenge yen rada surup wus ora pati weruh
ora ana gunane uga aku ngedumel lan kudu misuh-misuh
wong ya aku dhewe marang dheweke durung karuwan yen wis wanuh
sing penting tentrem ayem ora ana sing seneng gawe rusuh
muga-muga ginanti dening Gusti kanthi rejeki gedhe ngungkuli gajah abuh

aku banjur bali marang jingganing sore lan biruning wengi
nalika langit resik lan lintang-lintang uga ngiwi-iwi
temen anggonku kepengin nguda rasa lan mbombong ati
supaya bisa tetep setya lan tansah teguh ing janji
mulat marang para patuladhan lan samekta ing gati
sanajan adoh saka gendhuk, cah ayu ganthilaning ati
tangise ati wis cukup ngebaki rasa kangen kang tanpa upami

Para superhero sekarang mainnya keroyokan. Nggak ada lagi kisah Spiderman lawan penjahat atau Superman lawan musuhnya satu lawan satu.

Mengapa?
Mungkin kisah kepahlawanan "solo karir" seperti yang sudah sering kita lihat di jaman dulu-dulu itu sudah dianggap ketinggalan jaman.

Tapi apakah memang begitu? Memang kita selama ini mengenal pahlawan super itu sebagai superhero dalam dunianya sendiri-sendiri. Kita tidak pernah menyangka bahwa ternyata Batman itu bisa bertemu Superman dan berantem dalam “dunia” yang sama. Ternyata pertemuan itu dimungkinkan untuk saat ini.

Setelah kelompok lakon “The Avengers” yang terdiri dari beberapa karakter pahlawan versi Marvel seperti: Iron Man, Captain America, Thor, Hulk, Spiderman dan lainnya muncul beberapa kali di layar lebar dalam versi keroyokan, tentunya, di akhir tahun ini akan hadir “Justice League” keroyokan versi DC Comics. Justice League ini menghadirkan Batman yang berkolaborasi dengan Wonder Woman untuk merekrut beberapa pahlawan super versi DC Comics seperti Aquaman, Cyborg dan The Flash untuk melawan penjajah penjahat! Ceritanya melanjutkan film sebelumnya “Batman v Superman – Dawn of Justice” dimana endingnya Superman telah mati saat melawan Doomsday.

Dari beberapa sumber yang saya baca, dunia perfilman sudah menampilkan lebih dari 10 film Superman dan 12 film Batman untuk akhirnya ada ide mempertemukan kedua tokoh utama tersebut. Pertemuan itu begitu terasa seru untuk dinikmati, sama serunya dengan menikmati kisah-kisah mereka di saat masih "solo karir" dalam "dunia" masing-masing. Hal ini karena kisah kepahlawanan ala superhero terkenal seperti kisahnya Superman, Batman, Spiderman serta kehadiran karakter wanita seksi yang perkasa seperti Wonder Woman memang selalu memiliki daya tarik tersendiri bagi para pengidolanya.

Wong Jowo wis kebacut luput. Unèn-unèn kok “sing waras ngalah”? Yèn mangkono iku wong édan bébas kluyuran. Sing kuwasa wong édan, sing duwé dominasi ya wong édan, sing berperan dalam kehidupan iki banjur kakèhan wong édan. Mayoritas édan!

Yèn ora ngédan ora keduman. Sing waras yèn ora gelem ngalah banjur mèlu-mèlu édan. Kang tundhoné dadi kaya jaman saiki iki. Akèh wong waras sing éthok-éthok édan, akeh kepalsuan, tumiba jamané jaman pasca kebenaran. Akèh hoax. Akèh plagiat/plagiator. Akèh pawarta-pawarta palsu kang dianggep bener. Akèh fakta kang jungkir-walik. Pseudosains.

Ing tlatah akademik ana réktor kena ing pecat amarga kasus plagiat. Ing kosok baliné, réktor mau banjur nuntut bales kanthi tuntutan kena ing pitenah. Ing tlatah hukum ana tersangka kang lolos ing tuduhan, kamangka kasusé wis jelas padhang jingglang cetha wéla-wéla. Ing tlatah pulitik samsaya manèh tambah ruwet. Sing nembé anget saiki, nemahi Sèptèmberan isu PKI njedhul ing pacelathon-pacelathon media sosial lan pawartan.

Pratéla pancèn bener apa sing naté dijangka dening Ki Jayabaya. Ramalan iku uniné kira-kira mangkéné:
“… jamané jaman édan,
sing ora édan ora bakal keduman
nanging sabeja-bejané wong édan ,
isih luwih beja wong kang éling lan waspada….”

Lha yèn éling lan waspada rak ateges waras? Yagéné kudu ngalah? Apa téga nyawang kahanan kang dikuasai déning wong édan, gendheng, sinthing, lan sapituruté? Kegilaan merajalela. Yèn ndelok kahanan patang puluh taun kapungkur kang kaya mangkana, wus cetha bédané karo telung puluh taun kapungkur. Banjur rongpuluh taun kapungkur nuli sepuluh taun kang pungkasan iki tambah suwé samsaya rusak kahanané. Sejatiné mbok manawa ora rusak, amung malih rupa. Luwih modhèren, kekinian.

Dalam sebuah kisah antara seekor Mama Babi dengan anak-anaknya, terjadilah sebuah percakapan:

“Ma… mengapa kita ini disebut ‘babi’ oleh para manusia? Mereka tidak menyebut kita si A, si B, si C, dan banyak sekali nama-nama seperti yang dimiliki manusia. Kita ini sama-sama ‘babi’. Kenapa begitu, Ma?”

“Ya memang begitu, Nak! Kita memang hanya punya satu nama ketika hidup. Nanti jika kita mati, kita bisa punya banyak nama. Bisa jadi Babi Guling, Babi Bakar, Sate Babi, Babi Goreng, Babi Kecap Pedas, dan masih banyak lagi nama-nama yang tidak bisa kita sebut satu per satu.” jawab si Mama Babi.

“Ooo… gitu, ya?” si anak manggut-manggut.

“Sedangkan manusia itu walaupun memiliki banyak nama, nanti kalau sudah mati, namanya hanya satu: mayat!”

Kisah ini pernah dituturkan oleh Bapak Gubernur Nusa Tenggara Timur (NTT) saat menutup sebuah acara yang kami selenggarakan di kantor beliau. Yang kemudian dibalik kisah itu beliau mengingatkan kepada semua hadirin, yang dalam hal ini adalah para pejabat di lingkungan Provinsi NTT, bahwa menjadi manusia itu berbeda dengan menjadi babi. Manusia menjadi berguna selagi dia hidup. Kalau sudah mati, dia tinggal satu nama, yaitu mayat. Mayat tidak lagi punya arti, dia harus dikubur, tamat riwayatnya.

M for Martha Buck
Malam itu tiba-tiba saya kangen sama martabak. Padahal makanan satu itu bukanlah makanan yang cukup favorit bagi saya. Tetapi yang namanya rindu itu bisa datang begitu saja. Mungkin karena sudah lama tidak merasakannya. Di Gorontalo, penjual jenis makanan ini seperti jamur, di mana-mana ada. Dengan berbagai pilihan rasa sesuai selera. Biasanya mereka berjualan dua versi: martabak manis dan martabak telur. Walaupun secara bahan dan cara pembuatan dua jenis martabak ini jauh berbeda, tetapi seringkali disedikan dalam satu tempat penjualan. Biasanya martabak baru akan dibuat jika ada pesanan dari pembeli. Sehingga kita harus menunggu dulu dibuat, baru kita bisa bawa pulang kalau sudah selesai.

Tetapi itu adalah cerita lama di Gorontalo, tempat saya membeli martabak untuk terakhir kali sekitar lebih dari tiga tahun yang lalu. Semenjak pindah tugas ke Papua, saya tidak pernah lagi membeli martabak. Saya terlalu asik dengan segala bentuk “kuliner baru” yang khas di tempat itu. “Terlalu asik” bukan karena menikmati, tapi sibuk cari yang cocok. Tiga tahun berlalu, tanpa sadar yang namanya martabak sudah lenyap begitu saja dari ingatan. Sampai suatu saat, di malam tujuh belas Agustus, di Maumere….

Saya tidak tahu lagi dimana bisa mendapatkan martabak di Maumere ini. Apalagi malam telah larut dan sudah dipastikan tidak ada lagi penjual makanan buka pada jam segitu. Jam 21.00 WITA praktis semua penjual sudah tutup, orang-orang segera akan memulai ritual selanjutnya yaitu berkumpul bersama keluarga di depan televisi sebelum akhirnya lelap ditelan sunyinya malam. Walaupun masih ada beberapa kios yang buka, sekedar menjual bahan kebutuhan sehari-hari, tetapi bukan penjual martabak seperti yang saya rindukan.